Scacchis
Schaken en cultuur/Chess and culture
Over het boek
Over de schrijver
Reisgids voor Schaakliefhebbers

Op bedevaart naar IJsland
gepubliceerd op 21 februari 2018

Bart Stam was in Selfoss, IJsland en maakte deze foto's van het graf van Bobby Fischer en het Bobby Fischer Center. Volgens de website is het BFC van half mei tot half september geopend. Selfoss ligt op iets meer dan vijftig kilometer van Reykjavik. Eigenlijk bevindt het graf van Fischer zich in het gehucht Laugardaelir, 1 kilometer ten noorden van Selfoss.
Bedankt voor de foto's en de informatie, Bart!

   


Het schaakgraf van Eddie Kayser
gepubliceerd op 14 februari 2018

Heb je een boek geschreven over allerhande plaatsen in Europa waar culturele schaakmotieven te vinden zijn en dan mis je er eentje bij je om de hoek. Misschien is een begraafplaats niet de eerste plek en ook niet de meest vrolijke plek om een schaakmotief te zoeken, maar op de grafsteen van Eddie Kayser staat overduidelijk een schaaktoren afgebeeld.

Eddie Kayser was behalve een sterk schaker ook een zeer bescheiden en aimabel persoon. Beide aspecten komen fraai naar voren in het volgende artikel op de website van Schaakvereniging De Waagtoren: De Wondercombinatie van Eddie Kayser.

Met dank aan Peter van Diepen die me op dit schaakmotief opmerkzaam heeft gemaakt!

Het graf van Eddie Kayser (W-0138) is te vinden op de Algemene Begraafplaats, Westerweg 250 in Alkmaar.




Schaakmonument in Bled, Slovenië
gepubliceerd op 7 februari 2018

Bart Stam kwam tijdens het Tata Schaaktoernooi met deze foto's van een bijzonder schaakmonument in Bled (Slovenië). Dit monument is geplaatst in 2002 ter gelegenheid van de Schaakolympiade en ter ere van de Sloveense schaker Vasja Pirc.
De stelling op het schaakbord is dan ook een variant van de Pirc-verdediging. De maker van het kunstwerk is Janez Boljka; het monument is te vinden aan de oevers van het Meer van Bled.

   


Schaakte de Rattenvanger van Hamelen?
gepubliceerd op 2 februari 2018

Wat de Rattenvanger van Hamelen met het schaakspel van doen heeft is vooralsnog onduidelijk, maar in het Museum Hameln is een prachtig schaakspel van het type "Selenus" te bewonderen. De tip en foto's zijn afkomstig van Ab Visser.




Schaakstukken in een zoutmuseum
gepubliceerd op 30 januari 2018

Niet gedacht dat er in een zoutmuseum een schaakmotief te vinden zou zijn. Maar Ab Visser heeft me verzekerd dat het zo is. Hij leverde ook foto's ter bewijs.
Het gaat om het Zoutmuseum in Delden (Langestraat 30, 7491 AG). Ze hebben er zoutvaatjes in de vorm van schaakstukken.



Tijdens het Tata Steel schaaktoernooi zijn nog meer tips binnengekomen die hier de komende weken zullen worden gepubliceerd.
Ook binnenkort het ware verhaal achter de ontvoering van de schaakstukken uit de Moriaan in 1990 (zie blz. 94 in de Reisgids voor Schaakliefhebbers) zoals ik het tijdens Tata te horen kreeg van een van de "ontvoerders".


Amalienborg in Kopenhagen
gepubliceerd op 25 januari 2018

Hier is de laatste aanvulling van Henk Alberts op Kopenhagen. Deze spellendoos met schaakspel was van Christian IX, koning van Denemarken van 1863-1906, en staat nu in de Amalienborg in Kopenhagen.




Rosenborg Slot in Kopenhagen
gepubliceerd op 18 januari 2018

Op het Tata schaaktoernooi zijn alweer een behoorlijk aantal exemplaren van de Reisgids voor Schaakliefhebbers verkocht.
Nog leuker is dat Ab Visser en Bart Stam nieuwe schaakmotieven hebben aangedragen. Ze hebben zelfs foto's toegestuurd, waarvoor ook hier hartelijk dank!

Nu eerst nog verder met de aanvullingen van Henk Alberts over Kopenhagen. Ditmaal een aanvulling voor Slot Rosenborg. De schaakspellen in zaal 14 en de kelder zoals in het boek beschreven staan er nog steeds. U kunt echter in zaal 5, de "marmeren kamer", nog een schaakspel vinden. Dit schaakspel is van kalksteen. Het schaakspel verbeeldt de Deens-Zweedse oorlog uit 1657-1658, waarbij Denemarken het onderspit dolf.




Nationaal Museum in Kopenhagen
gepubliceerd op 8 januari 2018

Henk Alberts was enkele weken geleden in Kopenhagen en hij heeft een paar aanvullingen voor de Reisgids voor Schaakliefhebbers.
Hier is de eerste:
In het Nationaal Museum is het Chinese puzzelbal schaakspel dat voorheen in zaal 163 stond niet meer tentoongesteld.
Daarentegen is in zaal 160 nu een Indonesisch schaakspel en in zaal 169 een Mongools schaakspel te zien.
Onderstaande foto's zijn gemaakt door Henk Alberts.

   


Beste wensen voor 2018
gepubliceerd op 2 januari 2018




Kerstwens
gepubliceerd op 23 december 2017




Groninger Museum misgunt schaakliefhebbers een pleziertje
gepubliceerd op 20 december 2017

Onderstaand artikel over een bijzonder schaakspel in het Groninger Museum was voorbestemd om te worden opgenomen in de Reisgids voor Schaakliefhebbers.
Spijtig genoeg echter werd dit schaakspel na enige tijd door het museum tot depotstuk gedegradeerd. Een misdaad tegen de schaakcultuur. Het kon derhalve ook niet meer in het boek worden opgenomen. Mochten de Groningers tot inkeer zijn gekomen en het schaakspel weer te bezichtigen zijn, hoor ik het graag!

Het artikel:



Is dit nou Kunst of kitsch? Dat is toch wel de eerste gedachte die opkomt als je het manshoge keramische schaakspel van de Spaanse ontwerper Jaime Hayon ziet. The Tournament, zoals het schaakspel wordt genoemd, glimt en spiegelt en is van allerlei grappige, naïef aandoende motieven voorzien. Op de witte koning ziet u bijvoorbeeld een koning die over een banaan uitglijdt.

De productie van de levensgrote schaakstukken is een kunststukje dat door een in keramiek gespecialiseerd Italiaans bedrijf is uitgevoerd. Het onderstel van de schaakstukken is van hout met kleine wieltjes eronder, zodat de stukken kunnen worden verplaatst.

Hayon heeft de schaakstukken met de hand beschilderd waardoor elk stuk uniek is. In de schaakstukken zijn allerlei verwijzingen naar elementen van de Britse hoofdstad Londen verwerkt. Dat is omdat Hayon dit schaakspel speciaal heeft ontworpen voor het London Design Festival 2009. Het was het topstuk van dit festival en stond gewoon in de open lucht op Trafalgar Square in Londen.

Trafalgar Square was geen willekeurige keuze. The Tournament is namelijk een artistieke weergave van de Slag bij Trafalgar. In deze slag in 1805 nam de Engelse vloot het onder leiding van Horatio Nelson op tegen de Franse vloot, die ondersteuning kreeg van Spaanse schepen. De Britten maakten gehakt van de Frans/Spaanse vloot. Het is opmerkelijk dat de Spanjaard Hayon een kunstwerk maakt van de dus ook door de Spanjaarden verloren zeeslag.

Na het London Design Festival 2009 werd een permanente en voor publiek toegankelijke verblijfplaats voor dit kunstwerk gezocht. Gezien de historische symboliek lag een plek in Groot-Britannië voor de hand, maar het werd uiteindelijk toch het Groninger Museum.

Het past ook goed in het Groninger Museum, niet alleen omdat dit museum al eerder in zee ging met Hayon, maar vooral ook omdat het door Mendini ontworpen museumgebouw enige kitscherige elementen bevat.

Kunt u nog steeds niet besluiten of Hayon's schaakspel bij de Kunst dan wel de kitsch moet worden ingedeeld? Laten we het dan maar, gezien Hayon's bijnaam "The king of sophisticated kitsch", houden op Sophisticated kitsch.

Bronnen:
Kolsteren, Steven e.a. (red.): Groninger Museummagazine, jg. 26, no. 3, 2013
Oliva, Claudia (red.): Funtastico - Jaime Hayon, catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in het Groninger Museum, 2013


De eerste recensie voor Reisgids voor Schaakliefhebbers
gepubliceerd op 14 december 2017

Leuke recensie door Florian Jacobs in de net verschenen Nieuwsbrief (nr 92, december 2017) van het Max Euwe Centrum. Het Max Euwe Centrum staat overigens ook uitgebreid beschreven in de Reisgids voor Schaakliefhebbers.




Een aanvulling op de Reisgids
gepubliceerd op 9 december 2017

Peter van Diepen gaf de tip om in Madrid te gaan kijken in het Museo Torres Quevedo. Daar staat de allereerste échte schaakcomputer. Deze is bedacht en in 1912 ook gemaakt door de Spaanse ingenieur Leonardo Torres y Quevedo.
El ajedrecista (de schaakspeler), zoals het apparaat werd genoemd, was in staat een eindspel van koning plus toren tegen een koning alleen met succes uit te spelen.
In 1922 presenteerde de zoon Gonzalo Torres y Quevedo een verbeterde versie. Volgens informatie op internet zijn deze beide machines te zien in Museo Torres Quevedo in Madrid.




Reisgids voor Schaakliefhebbers
gepubliceerd op 17 november 2017

Op 17 november is het er dan eindelijk: mijn eigen boek.
Vele jaren van reizen en uitzoekwerk zijn nu vastgelegd onder de titel Reisgids voor Schaakliefhebbers.
Dit boek beschrijft vele plaatsen waar schaakcultureel erfgoed is te bewonderen. De nadruk ligt daarbij op plekken in Nederland, Duitsland en Frankrijk, maar er zijn er ook een paar in Italië, Zwitserland, België, Verenigd Koninkrijk, Spanje en Tsjechië. De schrijver, dat ben ik dus, heeft de beschreven plekken allemaal bezocht en er zo veel mogelijk achtergrondinformatie bij verzameld.

De Reisgids voor Schaakliefhebbers is een paperback op A5-formaat, telt 328 bladzijden, beschrijft meer dan 100 plekken, bevat veel foto's en kost € 19,95.

Op deze pagina worden aanvullingen en correcties gepubliceerd. U wordt van harte uitgenodigd daaraan bij te dragen!



Reisgids voor Schaakliefhebbers
Nieuws
News
Deutsch
Links